Fundacja rodzinna 2026 — podatki, weto prezydenta i przegląd ustawy

Fundacja rodzinna to od 2023 roku najważniejsze polskie narzędzie do planowania sukcesji i zabezpieczenia majątku firmy. Rok 2026 przyniósł jednak sporo zamieszania: zapowiadane zaostrzenie przepisów podatkowych ostatecznie nie weszło w życie, a jednocześnie trwa rządowy przegląd całej ustawy. W tym artykule porządkujemy, co obowiązuje dziś, co zostało zablokowane i na jakie zmiany warto się przygotować.

Czym jest fundacja rodzinna?

Fundacja rodzinna to podmiot prawny, do którego fundator (najczęściej właściciel firmy) wnosi majątek — udziały w spółkach, nieruchomości, środki pieniężne. Fundacja zarządza tym majątkiem i wypłaca świadczenia beneficjentom, zwykle członkom rodziny.

Jej główny cel to oddzielenie własności majątku od zarządzania nim oraz zabezpieczenie firmy przed rozdrobnieniem w wyniku dziedziczenia. Zamiast dzielić udziały między spadkobierców, majątek pozostaje w jednym, trwałym podmiocie, a rodzina otrzymuje świadczenia.

Jak opodatkowana jest fundacja rodzinna w 2026 roku?

Zasady pozostały bez zmian względem lat poprzednich:

• Zwolnienie podmiotowe z CIT — fundacja co do zasady nie płaci podatku dochodowego od działalności mieszczącej się w dozwolonym zakresie (m.in. zbywanie mienia, najem, udziały w spółkach).
• 15% CIT przy wypłacie — podatek pojawia się dopiero w momencie wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów.
• Zwolnienie z PIT dla najbliższej rodziny — beneficjenci z tzw. grupy zerowej (m.in. małżonek, dzieci, rodzice) nie płacą podatku dochodowego od otrzymanych świadczeń.

To właśnie ta konstrukcja — odroczenie opodatkowania do momentu wypłaty — decyduje o atrakcyjności fundacji rodzinnej.

Zawetowana nowelizacja — co miało się zmienić, a się nie zmieniło

Pod koniec 2025 roku Sejm uchwalił nowelizację zaostrzającą opodatkowanie fundacji rodzinnych. Prezydent ją zawetował, w efekcie czego zmiany nie weszły w życie 1 stycznia 2026 r. Prezydent argumentował, że przy tworzeniu instytucji zapewniano o stabilności zasad przez trzy lata, a wcześniejsza ingerencja naruszałaby zasadę zaufania obywatela do państwa.

Zablokowane zostały m.in.:

• 36-miesięczny „lock-up” — utrata zwolnienia i 15% CIT przy zbyciu majątku wniesionego do fundacji przed upływem 3 lat.
• Opodatkowanie pożyczek — 15% podatku od pożyczek dla fundatora lub beneficjentów, jeśli zostałyby umorzone lub niespłacone w ciągu 10 lat.
• Ograniczenia w najmie krótkoterminowym — opodatkowanie przychodów z najmu krótkoterminowego i usług zakwaterowania.
• Spółki transparentne — utrata zwolnienia dla części przychodów ze spółek osobowych i wybranych funduszy.

Ważne: weto nie oznacza, że temat jest zamknięty. Projekt może wrócić w zmienionej formie.

Rządowy przegląd ustawy — co dalej?

Równolegle trwa obowiązkowy przegląd ustawy o fundacji rodzinnej, czyli pierwsza całościowa ocena po trzech latach jej obowiązywania. Harmonogram prowadzony przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyglądał następująco: zgłaszanie uwag do 19 stycznia 2026 r., spotkania konsultacyjne 4–5 marca 2026 r., a zestawienie uwag opublikowano 11 czerwca 2026 r. Kolejny krok to rozpatrzenie przeglądu przez Radę Ministrów i przekazanie go Sejmowi oraz Senatowi.

Wśród obszarów wskazanych do dyskusji znalazły się m.in.:

• organizacja procesu rejestracji fundacji rodzinnych,
• zakres dopuszczalnej działalności gospodarczej,
• reguły nabywania i zbywania nieruchomości rolnych,
• możliwość zmiany wysokości funduszu założycielskiego,
• status świadczeń dla beneficjentów pozostających w związku małżeńskim.

Co to oznacza dla właściciela firmy?

Praktyczny wniosek jest taki, że 2026 rok to okres względnej stabilizacji, ale nie pewności. Jeśli rozważasz fundację rodzinną:

• Nie odkładaj analizy — obecne zasady są korzystne, ale kierunek dyskusji wskazuje na możliwe zaostrzenia w przyszłości.
• Planuj długoterminowo — fundacja to narzędzie sukcesyjne, a nie sposób na optymalizację jednej transakcji.
• Uporządkuj firmę najpierw — fundacja obejmuje zwykle udziały w spółce. Jeśli prowadzisz jednoosobową działalność, pierwszym krokiem bywa przekształcenie w sp. z o.o.
• Śledź przegląd ustawy — to on wyznaczy kształt przepisów na kolejne lata.

Fundamentem każdej sukcesji jest sprawnie zarządzana spółka: jasny podział kompetencji organów, świadomość odpowiedzialności zarządu i umiejętność czytania sprawozdań finansowych. Bez tego nawet najlepiej zaprojektowana fundacja nie ochroni firmy.

Podsumowanie

W 2026 roku fundacja rodzinna działa na dotychczasowych zasadach: zwolnienie podmiotowe z CIT, 15% podatku przy wypłacie świadczeń i zwolnienie z PIT dla najbliższej rodziny. Zapowiadane zaostrzenia zablokowało weto prezydenta, ale trwający przegląd ustawy pokazuje, że dyskusja o kształcie przepisów wciąż się toczy. To dobry moment, by przeanalizować sukcesję — i zacząć od uporządkowania samej spółki.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Stan prawny: sierpień 2026 r. Przed decyzjami dotyczącymi fundacji rodzinnej skonsultuj się z doradcą podatkowym lub radcą prawnym.